De belehrung: waarom een goede notaris verder vraagt dan je verwacht

Bij een notaris kom je met een vraag of een doel. Je wilt een testament laten opstellen, een huis kopen of samenwonen regelen. Maar een goede notaris doet meer dan alleen uitvoeren wat je vraagt, die graaft. Die pelt. En dat is precies waar de belehrung over gaat.

In de nieuwste aflevering van onze podcast spreken Jakob Heldring en Marijn van Roijen over de informatieplicht van de notaris: wat het betekent, waarom het soms ongemakkelijk voelt en hoe het je uiteindelijk veel beter helpt.

Wat is de belehrung

De belehrung is een Duits begrip zonder directe Nederlandse vertaling. Het omvat het actief voorlichten, doorvragen en adviseren van cliënten, ook over zaken die zij zelf niet hadden bedacht of durven vragen. Het is geen passief luisteren naar wat iemand wil, maar een professionele plicht om verder te kijken.

“We noemen het zelf altijd pellen,” vertelt Marijn. “Mensen komen met iets, en gaandeweg merk je dat er veel meer speelt. Dan begin je door te vragen. Dat vinden mensen niet altijd fijn, maar bijna altijd kom je daarna tot veel betere vraagstelling.”

Waarom het soms ongemakkelijk voelt

Een gesprek met de notaris gaat soms een kant op die je niet had verwacht. Vragen over een eerder huwelijk, een overlijden, bewindvoering of financiële verhoudingen in het gezin. Niet altijd prettige onderwerpen. Toch zijn ze essentieel.

Jakob legt uit hoe hij dat aanpakt: “Ik schets eerst de situatie en leg uit waarom ik deze vragen stel. Zodra mensen begrijpen waartoe de vragen dienen, merk je dat ze meegaan. En heel vaak volgt dan het moment: ‘Oh, maar had ik dat dan moeten regelen?'”

Hoe bereid je jezelf goed voor op een gesprek met de notaris?

Een goede voorbereiding helpt jou én de notaris. Afhankelijk van het onderwerp zijn dit de meest waardevolle stukken om mee te nemen:

Bij een overlijden

• De overlijdensakte
• Het testament van de overledene (en indien van toepassing ook dat van de eerder overleden partner)
• De laatste inkomstenbelastingaangifte van de overledene
• Een trouwboekje (voor het onderzoek)

Bij testamenten of huwelijkse voorwaarden

• Bestaande testamenten (ook als deze bij een ander kantoor zijn opgesteld)
• Inzicht in de financiële situatie, waaronder schenkingen en erfenissen
• Relevante hypotheek- of koopstukken

Oude testamenten: een veelgemaakte misvatting

Veel mensen denken dat hun testament van tientallen jaren geleden “wel in orde” is, of dat de wet inmiddels alles regelt. Beide aannames zijn onjuist. Oude testamenten blijven geldig, maar de wereld eromheen verandert. Belastingwetgeving, samenlevingsvormen, familiesituaties. Het heeft allemaal invloed op de werking van een testament.

“We wikkelen regelmatig nalatenschappen af op basis van testamenten uit de jaren ’70,” vertelt Jakob. “Teksten die nu op drie manieren uitgelegd kunnen worden. Of situaties waarbij kinderen onterfd zijn door een nooit bijgesteld testament.”

De considerans: jouw wens in begrijpelijke taal

Bij HJ Notariaat schrijven we aan het begin van elke akte een considerans: een toelichting in gewone taal over de wens en het uitgangspunt van de cliënt. Niet alleen juridisch correct, maar ook begrijpelijk. Waarom wordt dit testament gemaakt? Wat moet er worden geregeld met deze huwelijkse voorwaarden?

“We merken dat mensen dat heel erg fijn vinden,” zegt Marijn. “En het dwingt ons als notaris om nog scherper te zijn in het begrijpen van wat iemand echt wil.”

Rust, zekerheid en duidelijkheid

De belehrung is geen bureaucratische plicht. Het is de kern van wat een goede notaris doet: niet alleen aktes opstellen, maar mensen echt helpen. Dat vraagt om openheid van jouw kant en grondige betrokkenheid van ons. Een gesprek bij de notaris duurt soms langer dan verwacht, maar dat is zelden zonder reden.

Zijn er vragen of wil je een oriënterend gesprek inplannen? Neem gerust contact op met ons kantoor in Castricum of Tuitjenhorn.

Meer weten over dit onderwerp? Luister dan onze podcast op Spotify.