Samenwonen, trouwen of een contract: wat regelt de wet voor u en wat niet?

Veel stellen beginnen gewoon met samenwonen. Geen papieren, geen notaris, gewoon samen. Logisch, maar juridisch gezien maakt het een wereld van verschil hoe u uw relatie heeft geregeld. Want wie heeft recht op wat als u uit elkaar gaat? En wie erft er als één van u overlijdt?

Samenwonen zonder contract: minder geregeld dan u denkt

Als u samenwoont zonder contract, geldt er geen automatische bescherming. Wat van u is, blijft van u. Wat samen is aangeschaft, is samen. Klinkt simpel, maar zodra het ingewikkelder wordt, zijn er geen regels die u beschermen.
Een paar voorbeelden van wat er niet automatisch geregeld is:

• Uw partner erft niet van u. Wilt u dat regelen, dan heeft u een testament nodig. Woont u korter dan vijf jaar op hetzelfde adres ingeschreven? Dan betaalt uw partner bij overlijden ook nog eens veel erfbelasting.
• Heeft u een eigen onderneming? Die blijft volledig van u. Uw partner deelt niet mee in winst of waardestijging, maar draagt ook geen risico.
• Voor nabestaandenpensioen moet uw partner voldoen aan de voorwaarden van uw pensioenfonds en actief worden aangemeld.

Kinderen vormen een apart aandachtspunt. De biologische moeder heeft automatisch gezag. De andere ouder krijgt dit pas na erkenning.

Met een samenlevingscontract regelt u wat de wet laat liggen

Een notarieel samenlevingscontract geeft u de ruimte om zelf afspraken te maken. Niet wat de wet zegt, maar wat u samen wilt. Denk aan:

• Hoe dragen jullie bij aan de kosten van de huishouding?
• Wie blijft in de woning als de relatie eindigt?
• Hoe gaat u om met eigen vermogen dat één van u heeft ingebracht, bijvoorbeeld bij de aankoop van een gezamenlijke woning?
• Kan de langstlevende partner de woning overnemen?

Voor nabestaandenpensioen is een notarieel samenlevingscontract bij veel pensioenfondsen een harde vereiste. Zonder contract maakt uw partner mogelijk geen aanspraak. Let op: uw partner erft ook met een samenlevingscontract niet automatisch. Daarvoor heeft u nog altijd een testament nodig.

Trouwen of geregistreerd partnerschap: meer automatisch, maar niet alles

Trouwt u zonder huwelijkse voorwaarden op te stellen, dan geldt de wettelijke beperkte gemeenschap van goederen. Dat betekent dat alles wat tijdens het huwelijk ontstaat in principe gemeenschappelijk is. Wat u vóór het huwelijk bezat, blijft privé. Erfenissen en schenkingen vallen er ook buiten.

Heeft u een onderneming die u tijdens het huwelijk start? Dan valt die in de gemeenschap. Dat kan vervelend uitpakken als de relatie eindigt.

Bent u ondernemer of heeft u vermogen dat u apart wilt houden? Dan zijn huwelijkse voorwaarden verstandig. Daarin kunt u vastleggen wat wel en niet gemeenschappelijk is, en hoe wordt omgegaan met eigen vermogen dat u in gezamenlijke goederen inbrengt.

Een punt dat veel stellen over het hoofd zien: de zogeheten beleggingsleer. Als u niets heeft geregeld en u investeert eigen geld in een gemeenschappelijk goed (zoals de gezamenlijke woning), heeft u bij scheiding niet alleen recht op het ingebrachte bedrag terug, maar ook op een evenredig aandeel in de waardestijging. Wilt u dat anders regelen, dan moet u dat expliciet vastleggen.

Bij overlijden erven echtgenoten en kinderen automatisch van elkaar. Uw partner betaalt bovendien minder erfbelasting dan een ongehuwd samenwonende partner. En voor pensioen is uw partner automatisch aangemeld, tenzij u dat anders heeft geregeld.

Wat past bij uw situatie?

Er is geen universeel antwoord. Samenwonen zonder contract werkt prima zolang alles goed gaat. Maar zodra er een woning, een onderneming, kinderen of vermogen in het spel is, kunnen de juridische gevolgen groot zijn.

Bij HJ Notariaat helpen we u om de verschillen helder te krijgen en de juiste keuze te maken voor uw situatie. Of u nu een samenlevingscontract wilt opstellen, huwelijkse voorwaarden wilt bespreken of gewoon wilt weten waar u aan toe bent, u kunt altijd een oriënterend gesprek inplannen via ons kantoor in Castricum of Tuitjenhorn.