Samenwonen? Wat u juridisch écht goed moet regelen

Samenwonen is voor veel mensen de eerste stap in het opbouwen van een gezamenlijk leven. U deelt een huis, misschien de kosten en soms ook de zorg voor kinderen. Maar hoe zit het eigenlijk met de juridische kant van de zaak?

Notarissen Sandhia Jankipersad en Marijn van Roijen van HJ Notariaat leggen uit waarom het opstellen van een samenlevingscontract en een testament veel meer is dan alleen ‘iets op papier zetten’.

“We wonen samen, dus het is toch geregeld?”

Dat horen we regelmatig. Toch is het antwoord simpel: nee. Als u samenwoont zonder afspraken vast te leggen, ziet de wet u niet als partners. Zelfs niet als u al jarenlang samen bent of een huis deelt.

Dat betekent dat u bij uit elkaar gaan nergens op kunt terugvallen. En in het geval van overlijden heeft de langstlevende partner vaak geen enkel recht op bezittingen, woning of opgebouwde pensioenaanspraken van de ander.

Samenlevingscontract: meer dan een formaliteit

Met een notarieel samenlevingscontract legt u vast wat van wie is, wie wat betaalt, en hoe u omgaat met gezamenlijke aankopen. Dat is belangrijk, want als het ooit misgaat (en dat gebeurt) biedt zo’n contract duidelijkheid.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Verdeling van woonlasten
• Afspraken over inboedel en spaargeld
• Regeling bij overlijden of uit elkaar gaan
• Verrekening van inbreng bij de aankoop van een woning

En ja: ook als u al jaren samenwoont, is het nooit te laat om alsnog duidelijke afspraken te maken.

En hoe zit het met erven?

Wat veel mensen zich niet realiseren: als samenwoners bent u geen erfgenaam van elkaar. Zelfs met een samenlevingscontract niet. Daarvoor heeft u een testament nodig. Alleen daarmee kunt u elkaar tot erfgenaam benoemen.

Doet u dat niet, dan erven volgens de wet uw ouders, broers of zussen. Dat kan grote gevolgen hebben, zeker als u samen een huis bezit.

“Stel, u komt te overlijden en uw partner blijft achter in jullie woning. Zonder testament kan het zomaar zijn dat uw familie erfgenaam is en aanspraak maakt op de woning. Dat wilt u natuurlijk voorkomen.”

Pensioen en partnerpensioen

In een samenlevingscontract kunt u ook opnemen dat uw partner recht heeft op uw partnerpensioen. Maar let op: de meeste pensioenfondsen willen niet alleen een officieel contract zien, ze verwachten ook dat u uw partner bij hen actief aanmeldt.

Vergeet u dat? Dan valt het opgebouwde pensioen na overlijden gewoon terug in het pensioenfonds.

Bij een koopwoning: extra belangrijk

Gaat u samen een huis kopen? Dan is het cruciaal om afspraken te maken over bijvoorbeeld:

• Hoe de koopsom wordt verdeeld
• Wie welk bedrag inlegt
• Wat er gebeurt als één van u overlijdt of u uit elkaar gaat

Zonder heldere afspraken is het uitgangspunt dat alle eigendom en eventuele overwaarde gelijk wordt verdeeld, ook als één van u meer heeft betaald. Dat kan een onaangename verrassing zijn.

Duidelijkheid bij verandering

Een samenlevingscontract en testament zijn momentopnames. Verandert uw situatie – bijvoorbeeld bij de komst van kinderen, een nieuwe woning of bij pensionering – dan is het verstandig om opnieuw te kijken of alles nog klopt. Een aanpassing is zo gemaakt, maar voorkomt veel onduidelijkheid achteraf.

“Wij zeggen altijd: liever dat u belt en we samen concluderen dat er niets hoeft te veranderen, dan dat u te laat ontdekt dat iets niet (meer) goed geregeld is.”

Onze tip: leg het vast, en kijk er periodiek naar

Samenleven betekent keuzes maken. Door duidelijke afspraken vast te leggen in een samenlevingscontract en testament, voorkomt u onduidelijkheid – en veel mogelijke ellende. Het is bovendien een goed moment om stil te staan bij wat u belangrijk vindt. Zowel voor nu als voor de toekomst.

Wilt u weten wat u in uw situatie het beste kunt regelen? Wij nemen de tijd voor uw vragen. Een oriënterend gesprek bij HJ Notariaat is kosteloos en vrijblijvend.

Maak een afspraak in Castricum of Tuitjenhorn voor een oriënterend gesprek. We helpen u graag verder.

Meer weten over dit onderwerp? Luister dan onze podcast op Spotify.